Willibrord en het begin van Nederland

Vlierden Marieke van

Uitg. Clavis, softcover, geillustreerd.


CATHARIJNE CONVENT
Dit boek is de catalogus bij de tentoonstelling 'Willibrord en het begin
van Nederland', zonder twijfel de belangrijkste manifestatie van het
Willibrordjaar' 1995.

Hoewel de Nederlandse Staat een produkt is van de herinrichting van
Europa na de val van Napoleon, begonnen de omtrekken van dit gebied,
als bestuurlijke eenheid, zich al meer dan duizend jaar tevoren af te teke-
nen.

Als de bisschop van Keulen zich meer had ingespannen om de Friezen
in en rond Utrecht tot het Christendom te bekeren, was er misschien
nooit sprake geweest van een Nederlandse staat. De afgrenzing naar het
oosten, die het gevolg was van de missionering door de Angelsaksische
monnik Willibrord, was de basis voor het ontstaan van een eigen cultuur
in de latere Noordelijke Nederlanden.
Het begin was veelbewogen: heersers, religies, talen en gewoonten stre-
den om te overleven. In Utrecht, de 'hoofdstad' van het Friese konink-
rijk, werd de kerstening onder bescherming van de Frankische staats-
macht hervat. De opvattingen en gewoontes van de monniken uit
Engeland botsten met die van de bisschoppen en hun geestelijken, die de
oude, door de Romeinen gestichte bisdommen in de omgeving bestuur-
den.

Deze confrontatie van culturen, heerschappijen en ideeën, die tot de
troonsbestijging van Karel de Grote in volle hevigheid zou voortwoeden,
wordt weerspiegeld door de grote variëteit van voorwerpen die op de
tentoonstelling zijn samengebracht.

Deze catalogus is, evenals de tentoonstelling, zowel thematisch als chro-
nologisch van opzet. Eerst komen de verschillende 'stammen' met hun
eigen cultuur aan de orde, dan de kerstening, en vervolgens de bloei en
de consolidatie van de 'kerkelijke staat', die het bisdom Utrecht eeu-
wenlang op het grondgebied van de latere Noordelijke Nederlanden
heeft gevormd. Toen kerk en staat nog niet gescheiden waren, hadden
een koning en een missionaris gelijke belangen. En dat belang resulteer-
de in een gekerstend territorium dat het 'Begin van Nederland' genoemd
zou kunnen worden.