Wenen

Huub Beurskens

Uitg. Meulenhoff, softcover.

Achter het Belvedere, zegt men, begint Azië. Dat is wellicht wat overdreven, maar eeuwenlang is Wenen het centrum geweest dat met zijn wonderlijke melange van Oost- en Westeuropese sferen de voedingsbodem vormde voor een rijke cultuur. Die centrale positie bepaalt ook de tragiek van het huidige Wenen in een gedeeld Europa. De stad is grotendeels van haar oostelijke aders afgesneden en het wrange daarbij is dat Wenen daar zelf in niet geringe mate toe heeft bijgedragen. Bijgevolg is het Wenen van nu vooral een stad met een groots en dramatisch verleden. En dat verleden staat Wenen op het gezicht geschreven, in de vorm van de Hofburg, de parken, de Opera, het Prater of de Karl-Marxhof, maar ook in de vorm van goelasj en paprikaschnitzel. Het verleden van Wenen wordt nog dagelijks over de hele wereld ten gehore gebracht: Mozart, Beethoven, de Straussen, Berg... En wie van ons gaat niet af en toe in zijn eigen innerlijke Berggasse op de sofa liggen?

Vanzelfsprekend is het grootse Weense verleden ook in sterke mate door haar grote literatuur bepaald, door Von Hofmannsthal, Milirike, Schnitzler of Roth. Het opvallende is echter dat juist de literatuur van en over Wenen ook door talrijke hedendaagse auteurs geschreven wordt, zowel Oostenrijkse als niet-Oostenrijkse schrijvers die zich, weliswaar weerspannig, door deze stad laten lokken: Handke, Irving, Bernhard en Ritzerfeld bijvoorbeeld. Zou dat niet stiekem kunnen betekenen dat het `drama' Wenen alsnog levensvatbaarheid bezit en toekomstperspectief? Wien, Wien nur du allein solist stets die Stadt meiner Tra'ume sein... Zal Wenen ooit weer een echt heden krijgen? Zal het dan ook goed gaan met Europa? Het is in meerdere opzichten waard oog te hebben voor deze prachtige stad.