Vuurwerk achter de chinese muur

Dr. Jef Last

UItg. Wolters Noordhoff, softcover, geillustreerd.

Naar het voorbeeld van keizer Tsjin Sje-Hwang, die leefde rond het begin van onze jaartelling, heeft Mao-Tse-Toeng China opnieuw omgeven met een niet te overklimmen muur. Keizerlijke bodes brengen soms door de poorten berichten naar buiten, berichten die men gaarne geloofd ziet. Soms mogen enkele goede vrienden langs afgebakende wegen en onder keizerlijk escorte enkele steden in het reusachtige rijk bezoeken. Daarbij zijn dan 'goede waarnemers' als Moravia, die een ranke schoorsteen (die nooit heeft bestaan) zag op de marmeren boot van keizerin Tzu Sje en die in Hongkong logeerde op het 'eiland' Kow Loen (dat geen eiland is) en die ons ook nog vertelt dat er in Rood China nooit een geheime veiligheidsdienst heeft bestaan. (De dienst waarvan Hsich Foe-Tsjie het hoofd is en die zonder speciale volmachten vrijwel het gehele regeringsapparaat kan controleren, de Koeng An Poe.)
Zo ontstaat een groot aantal clichés en mythes, die door hun hardnekkige herhaling tot dogma's worden, terwijl zeer onaangename feiten als bij afspraak vervalst of vergeten worden.

De populariteit van leuzen als 'culturele revolutie van de jeugd', `het pacifistische, maar door vijanden omringde China', `de dictatuur der arbeidersklasse' berusten op volkomen valse voorstellingen van de Chinese werkelijkheid, zoals die bekend is geworden door bijv. buitenlandse leraren aan Chinese scholen en uit tijdschriften.
De schrijver, die zelf communist is geweest, en die aan de universiteit van Hamburg tot doctor in de sinologie promoveerde, heeft zich de moeite getroost telkens weer de officiële berichtgeving met de historische bronnen en met de berichten van buitenlanders te vergelijken. Hij was bovendien in de gelegenheid de toestanden in de Volksrepubliek China te vergelijken met die op Taiwan, in Hongkong, Singapore en Malaya.

Met opzet heeft hij vrijwel geen gebruik gemaakt van berichten van voorlichtingsdiensten of schrijvers bij wie als uitgangspunt een principiële vijandigheid tegen de Chinezen of tegen het marxisme mag worden aangenomen. Slechts de feiten zelf spreken, en het doet de schrijver allesbehalve genoegen, dat hij weinig bewondering voor de Culturele Revolutie vermag te voelen, zelfs niet voor de mythe die ons daarover officieel wordt voorgezet.