van Joegoslavie naar..Italie

Wanda Newby

Uitg. Hollandia, softcover, geillustreerd

Wanda Newby werd in 1922 in Slovenië geboren als dochter van een dorpsonderwijzer en bracht de eerste jaren van haar leven door in Stanjel, een van de oudste en mooiste dorpen van de Karst, het kalksteengebied ten oosten van Triëst.

1922 was ook het jaar waarin Mussolini aan de macht kwam. Wanda's broer Slavko, die elf jaar ouder was dan zij, kreeg daar als eerste van de familie mee te maken. De Partij nam aan dat alle Sloveense studenten anti-fascistische gevoelens koesterden en in 1930 besloot Slavko, zoals veel andere jonge Slovenen, zijn vaderland te verlaten en een nieuwe toekomst te gaan opbouwen in Argentinië. En dat was nog maar het begin. Grote aantallen ambtenaren - met inbegrip van onderwijzend personeel - in Italiaans Joegoslavië werden naar Italië gedeporteerd, en toen Wanda tien jaar was, werd haar eigen familie naar Fontanellato gestuurd, en een dorp in de uitgestrekte Povlakte.

Wat Wanda allemaal deed tijdens haar jeugd in Italië - vriendinnen maken, meloenen stelen, leren fietsen, de tram nemen naar school in Parma - wordt beschreven tegen een minder onschuldige achtergrond van fascistische jeugdorganisaties, de invasie van Abessinië door Italië, de oorlog zelf, en een krijgsgevangenkamp in het plaatselijke weeshuis.

Toen in 1943 de wapenstilstand werd afgekondigd, werden de gevangenen - onder wie Eric
Newby met een gebroken enkel, gezeten op een muilezel - vrijgelaten om hun geluk te zoeken in een chaotische en gevaarlijke wereld. Erics laatste schuilplaats in Fontanellato was het plaatselijke ziekenhuis, van waaruit hij ten slotte, geholpen door de hoofdzuster, Wanda, haar vader en een heldhaftige arts uit die plaats, ontsnapte naar de bergen, maar toen waren Wanda en hij al verliefd op elkaar geworden.

Voor iedereen die Eric Newby's klassieke verhaal Liefde en Oorlog in de Apennijnen heeft
gelezen, is Van Joegoslavië naar Italië verplichte lectuur, want het vertelt de andere kant van het verhaal. Het is echter ook op zichzelf een bijzonder boek, even evenwichtig, geestig, eerlijk en origineel als de vrouw die het geschreven heeft. Wanda Newby, Sloveense van geboorte, opgegroeid in Italië en woonachtig in Engeland, is getrouwd met Eric Newby.