Van Atjeh's stranden tot de koraalrosten van Nieuw-Guinea

Schetsen uit Insulinde door C.J. Leendertz.

Arnhem. K. van der Zande, Firma Stenfert Kroese & Van der Zande, met vijf gekleurde platen, hardcover
binding is kwetsbaar, band heeft gebruikssporen

VOORBERICHT.

Het doel van dit werk is hoofdzakelijk om bij het publiek meer be­langstelling te wekken in onze Oost-Indische bezittingen, dat kostbaar erfdeel onzer vaderen en toch zeker niet het minst belangrijk gedeelte van den aard­bodem, waar onze vlag geëerbiedigd wordt.
Ik vereenigde den bundel schetsen tot een reisverhaal om zoodoende den lezer en, naar ik hoop, ook de lezeres gemakkelijker de verschillende landen en volken van dit uitgestrekt gebied te leeren kennen en met de thans bestaande middelen van communicatie hen, van West naar Oost en van Noord naar Zuid, tot gids te zijn in deze eilanden-wereld.
Hier en daar zijn enkele bijzonderheden over de fauna en de flora mede­gedeeld. Bij de fauna heb ik mij zooveel mogelijk bepaald tot die dieren, welke in het volksgeloof eene voorname rol spelen, terwijl bij de flora vooral de cultuurgewassen meer uitvoerig zijn ter sprake gebracht. Wat deze laatste betreft , 'verwijs ik belangstellenden naar het werk: Oost-Indische cultures in betrekking tot handel en. nljverheid door Dr. K. W. van Gorkom en voorts naar den beschrijvenden catalogus van het Koloniaal Museum te Haarlem, waarin een aantal cultuurgewassen door denzelfden schrijver zijn bewerkt.
Misschien treft mij het verwijt, dat de Ethnographische schetsen een te groote plaats innemen, doch met opzet is daaraan eene meerdere ruimte toegestaan. Wellicht vinden zij, die later als militair of civiel ambtenaar of wel als particulier in Indie werkzaam zullen zijn, bij het lezen daarvan aanleiding tot meerdere studie van de godsdienstige denkbeelden en ge­bruiken, van de rechtsbegrippen en instellingen, van de zeden en denk­wijzen, in één woord van de adat's der volkeren, waaronder zij voortaan een gedeelte van hun leven zullen doorbrengen. Want de inlander stelt zijne adat's op hoogen prijs en eerbiedigt den Europeaan, die daarmede bekend is, veel meer, dan men dikwijls wel gelooft.
"Zoo iets adat is," hoort men onder de Makassaren zeggen, "mag er geen sprake van zijn, het niet te willen of te kunnen, dan moet een ieder dat willen en kunnen," En de taal van een hunner dichters luidt: "Hij, die zich houdt aan de adat's des lands, vindt daarin een ankertouw, dat niet breekt, een ankertouw dat niet vruchteloos weerstand biedt, al komt ook de Westenwind met geweld tegen het vaartuig aan."