Twee eeuwen Brandt en Proost

Een bijdrage tot de geschiedenis van De Boekbinderij De Uitgeverij van Bijbels en Kerkboeken en Den Papierhandel in Nederland naar gegevens geput uit de archieven van J. Brandt & Zoon sindst 1742 en P. Proost & Zoon sinds 1842

Uitg. J. Brandt & Zoon, in 't wapen van Amsterdam, hardcover, geillustreerd.
rug lichte slijtage


WOORD VOORAF

Dit boek wil zeer bepaald een bijdrage leveren tot de geschiedenis van de drie door ons beoefende takken van het graphische vak: de Boekbinderij, de Uitgeverij van Bijbels en Kerkboeken en den Papierhandel, voorzoover de archieven onzer beide firma's ons daartoe in staat stellen.

Hier moge een verklaring voorafgaan, waarom juist nu, ondanks de wangunst der tijden, dit lang gekoesterde voornemen door ons in een daad is omgezet, en tevens een rechtvaardiging voor het feit dat wij daarmede tot 'op zekere hoogte breken met de ten onzent bestaande traditie om in alle stilte voorbij te gaan aan de bijzondere jaartallen in het leven van ons bedrijf. Geen enkele aanduiding bezitten wij althans, dat onze voorgangers zich ooit aan de herdenking daarvan gewaagd hebben. De oorzaak zou kunnen liggen in onbekendheid met of onverschilligheid voor de ge­schiedenis van hun bedrijf. Of wellicht was hun de overtuiging tot richtsnoer, dat een huldiging van de vennooten, die toevallig op zulk een oogenblik de leiding voerden (en wie anders kon men daarvoor kiezen?), toch eigenlijk geen zin had.

Hoe dit zij, ons ontbrak geordend materiaal van historische feiten, door voor­gangers verzameld om als grondslag te strekken voor herdenkingen in het verleden.

De samensteller dezer geschiedenis heeft echter, zoolang hij aan de zaak verbonden was, steeds getracht klaarheid te verkrijgen over den oorsprong van het bedrijf. Dat is een bezigheid, die niet permanent de aandacht kan vasthouden, maar die men af en toe weer eens ter hand neemt. Vrijwel van den aanvang af leefde bij hem de over­tuiging, dat het jaar 1942 bij uitstek als herdenkingsjaar gezien zou kunnen worden voor het gemeenschappelijk bedrijf van J. Brandt & Zoon en P. Proost & Zoon.

Als datum heb ben wij den dag van heden, den 1 sten April 1942, gekozen en met ons volledige personeel herdacht dat Hendrik Brandt vóór tweehonderd jaar in het huwelijk trad, waarmede hij zijn toen waarschijnlijk pas kort bestaande zelfstandig bedrijf verder definitief als Amsterdamsch burger ging voeren. (Zie de Bijlagen.)

Ondanks de geweldigheid van het tijdsgewricht dat wij beleven - of misschien moeten wij zeggen: juist door de vlucht in de historie die ons volk door de gebeurte­nissen van 1940 - 1941 kenmerkte - is de gedachte gerijpt om het door ons thans verzamelde en gerangschikte materiaal toegankelijk te maken voor velen, en wij besloten tot het schrijven eener geschiedenis, waarin allerlei wat anderen van ons vak en van ons bedrijf in die twee eeuwen ,kan interesseeren, wordt saamgevat, aangevuld met een aantal gedenkwaardigheden uit ons familie-archief.

Wie de geschiedenis van de firma J. Brandt & Zoon beschrijft, geeft vanzelf een historische bijdrage tot een zeer bepaald gebied der uitgeverij in Holland en wel dat van den Bijbel en van het Kerkboek, dus van de Psalmen- en Gezangen-uitgaven van vrijwel alle protestantsche gemeenten in Holland. Die geschiedenis is naar wij meenen belangrijk genoeg om daarvan het een en ander uit ons bedrijf vast te leggen en de ................................................................