Tarr

Wyndham Lewis

Uitg. Meulenhoff, softcover


Wyndham Lewis (1882-1957) is als kunstschilder begonnen. Hoe hij tot schrijven kwam heeft hij verteld in zijn opstel `Beginnings': `Mijn verhalen waren de kristallisatie van wat ik buiten mijn bewustzijn moest houden terwijl ik aan het schilderen was. Anders zou het schilderij een slecht schilderij zijn geworden. Zo begon ik serieus te schrijven.'

De roman Tarr (uit 1918 en door de auteur herzien in 1928) is het verhaal van twee schilders, Frederick Tarr en Otto Kreisler, wier paden elkaar kruisen wanneer ze in Parijs hun maîtresses blijken te delen. Voor Tarr, spreekbuis van Lewis zelf, bestaat er een absolute tegenstelling tussen kunst en leven. 'Kunst moet allereerst dood zijn,' vindt hij, en: 'Goede kunst mag geen binnenkant hebben.' Die eisen stelt Tarr ook aan de kunstenaar.

Dagelijks voert hij derhalve een taaie strijd om niet naar zijn Duitse: verloofde Bertha te gaan. Zodra hij bij Bertha is glijdt hij pijlsnel af naar de verfoeide zinnelijkheid; voor hem zijn vrouwen dan ook een valstrik voor de kunstenaar en ze worden met al het sarisch geweld van de kunstenaar bestookt.

Otto Kreisler is het tegenbeeld van Tarr. Deze bourgeois-bohémien levert zich met huid en haar over aan zijn machinale driften, zonder' zichzelf enige intellectuele discipline op te leggen. In de loop van het verhaal wordt duidelijk dat Kreislers sterkste drift doodsdrift is. Zijn verloedering wordt geschilderd in een reeks groteske taferelen, een party waar hij alle aanwezigen schoffeert, een duel dat uitloopt op moord, zijn zelfmoord door ophanging in een politiebureau aan de Frans-Duitse grens. De rechtzinnige Tarr is intussen van de voorgrond verdrongen, het loeder Kreisler is de hoofdpersoon geworden, in wie Lewis een scherpzinnig portret getekend heeft van het hele Duitse volk, dat onder aanvoering van een andere mislukte schilder hetzelfde lot tegemoet zou gaan.