Reizen en stilstaan

Hugo Pos

Uitgever: In de Knipscheer, softcover

EEN VERGETEN HOOFDSTUK
Ik heb maar gedaan alsof het de meest natuurlijke zaak van de wereld was, toen in het totaal verwoeste Koepang, hoofd­plaats van het voormalige Nederlands-Indische Timor, een Amerikaanse kolonel mij aanzocht om in Portugees Timor een onderzoek te gaan instellen.
Het was begin 1946 en het onderzoek was bedoeld voor het internationale Hof in Tokio, de evenknie van het Tribunaal in Neurenberg, dat de voornaamste Japanse oorlogsmisdadigers moest gaan berechten.
Het ging om twee onderwerpen, de neutraliteitsschendingen van Portugees Timor en de oorlogsmisdaden die door de Japan­ners daar waren begaan. Ik werkte in die tijd met de temporaire (tijdelijke) hij krijgsraden, sprak Engels, had Maleis geleerd, was kapitein en kon redelijk paardrijden.
Dat laatste was noodzakelijk, want er was geen andere manier om er te komen. Dat ik geen woord Portugees sprak en dat niemand me wegwijs maakte in de constellatie van Salazars Aziatische achtertuin scheen niet van enig belang te zijn.

De kolonel, die nog zaken in Djakarta te bespreken had, had haast, gaf me een kortaffe, zakelijke introductiebrief en zei dat ik niet te lang over het onderzoek moest doen. De 'pro­secution', het openbaar ministerie zal ik maar zeggen, was in Tokio bezig om de aanklacht tegen Tojo en zijn mede­beklaagden op te stellen en de gegevens over Portugees Timor ontbraken. Die gegevens waren nodig om het beeld van het Japanse (wan)gedrag af te ronden. Twee weken later was ik op stap. Een brief van luitenant-gouverneur-generaal Van Mook. 'To whom it may concern' (voor wie het aangaat) en twintig zilveren rijksdaalders met de beeltenis van koning ………………………………