Reisverhalen

Verzameld en ingeleid door Dr. Jc. Smit en Dr. G. Stuiveling

Bongerd-Boekjes, uitg. J.B. Wolters, softcover.

INLEIDING.
'Als je de kat naar Rome stuurt, zegt ze nog "miaauw", als ze terugkomt.' Scherper dan door dit aardige spreekwoord kan de waarde van reizen en reisverhalen niet worden uitgedrukt. Mensen die met hun ogen dicht lopen, en zo zijn er veel, doen van hun reizen niets belangrijks op, terwijl anderen met een voor indrukken vatbare geest, niet ver buiten de deur behoeven te gaan, om bij hun thuiskomst veel te kunnen vertellen. 'Wanneer men verre reizen doet dan kan men veel verhalen,' gaat dus maar gedeeltelijk op. Avonturen, ervaringen uit vreemde streken kunnen interessant zijn op zichzelf; toch worden ze pas werkelijk belangrijk, als ze door een belangrijk mens worden verteld. Wie de volgende fragmenten met aandacht leest, zal deze waarheid daarin bevestigd vinden.
Wat onze zeventiende-eeuwse schipper Bontekoe beleefde, was zeker schokkend genoeg: brand aan boord, een schip dat in de lucht vloog, een martelende tocht in open boten, zonder veel hoop op redding; moeilijkheden bij het bereiken van de kust, strijd met inlanders. En toch zou het verhaal ons veel minder boeien dan thans het geval is, wanneer het niet Bontekoe was, die het vertelde. Een man zonder "ontwikkeling", maar die eerlijk en waarheidsgetrouw beschrijft hoe hij voor zich en zijn mannen het beste probeerde te bereiken in de benarde omstandigheden waarin ze verkeerden. En bij alle zakelijkheid en eenvoud van zijn relaas is hij iemand die een natuurlijk uitbeeldingsvermogen bezit. Kostelijk vooral is het verhaal van de benauwde tocht op de rivier, als hij zich al zingende redt uit de bedreiging door zijn inlandse roeiers.
"Daar sat ick als een schaep tusschen twee wolven, met duysent vreesen. Godt weet hoe ick te moede was."
Het rampverhaal van de negentiende-eeuwse Kapitein Schagen ………. ………….. …………