Pieter Michaeloff

Gerrit Jan Honig

Uitg. P. Out, softcover
rug wat beschadigd

VOORWOORD,
liet bestuur der „Zaanlandsche Zeilvereeniging" nam het initiatief het verblijf van Czaar PETER te Zaandam in dit jaar feestelijk te herdenken en stelde o. a. op het programma de opvoering van een historisch tooneelspel. Op haar vereerende uitnoodiging heb ik mij beziggehouden met het samenstellen daarvan.

Dit gelegenheidstuk, want als zoodanig gelieve men het te beschouwen, wordt hierbij belangstellenden aangeboden.

Zij, die op de hoogte zijn der uitgebreide Zaanlandsche litteratuur, zullen wel eenige overeenkomst opmerken met een, jaren geleden verschenen, novelle van mijn vader J. HONIG Jsz. JR. over dit zelfde onderwerp, en ik mag niet ontkennen, dat mij de inhoud daarvan bij het schrijven meer dan eens voor den geest kwam.

Ik putte echter in hoofdzaak mijne gegevens uit Let bekende zoo verdienstelijk werk van MR. J. SCHELTEMA, Czaar Peter in Holland en te Zaandam en uit het dagboek van JAN CORNELISZ. NOOMEN te West-Zaandam en voor enkele zaken uit dat van CLAES ARISZ. CAESCOPER van de Coogh.

De meeste personen, die in het stuk optreden, zijn historisch. De overlevering of wat het is spreekt van een meisje van Zaandam, dat den Czaar tijdens zijn verblijf aldaar geboeid heeft. Ook SCHELTEMA, zegt op blz. 287 van het Iste deel van zijn bovenvermeld werk, dat Czaar PETER in Rusland een Hollandsch huis liet timmeren, waarvan o. a. een kamer met meubelen uit Zaandam was gestoffeerd.

Onder de schilderijen, die de wanden van dit huis versierden, was een portret den Czaar in de kleeding van Pieter-baas afbeeldende, alsmede een beeltenis „van het schoone Hollandsche meisje, hetwelk zoo zeer in zijne gunst stond". Haar naam en bijzonderheden omtrent haar worden echter in de geschiedboeken niet genoemd. AEGHJE ROGGE is dus geen historisch persoon. Het is mij onbekend of de Scheepmaker LIJNST ROGGE wel dochters heeft gehad; de namen zijner drie zonen zijn JAN, DIRK, TEEWIS en PIETER.

De poging tot moord op den 10-jarigen prins door een Strelitz wordt door de geschiedenis verhaald, evenals de latere herkenning en begenadiging, hetwelk echter gebeurde bij een monstering van zeevolk.
De persoon van PIETER JANSZ. GHYSEN , heeft wel in dien tijd bestaan en ging ook wel gebukt onder het testament met lidei commis van zijne ouders, maar zijn hier behandeld optreden is geheel uit de lucht gegrepen.

Omtrent het omslaan van den boeier in de Binnen-Zaan, dient nog opgemerkt te worden, dat dit feit werkelijk heeft plaats gehad, echter niet in de Augustusweek, maar bij een later bezoek van uit Amsterdam in November 1697.

Of het stuk bij eene opvoering in den smaak zal vallen, zal de tijd moeten leeren, intusschen wordt aan de leden der vereeniging „Vondel", die de vertolking bereidwillig op zich hebben genomen, een welslagen op hunne ijverige pogingen toegewenscht door DEN SCHRIJVER.
Zaandijk, Juni 1897.