Mythen en Fabels van Noordelijke Volken

samengesteld en ingeleid door H.C. ten Berge

Indianen van Noordwest Amerika

Uitg.Meulenhoff, softcover, deel I van drieluik, geillustreerd.

De dood is de jager is het eerste deel van een omvangrijk drieluik met mythen en fabels van noordelijke volken. De samensteller Ten Berge heeft zich tot taak gesteld de lezer een inzicht te geven in de verbeeldings­werelden van de Indianen van Noordwest-Amerika (deel een), de Eskimo­volken (De raaf in de walvis, deel twee) en de oude bewoners van het Aziatische continent, de Siberiërs (Vertellingen uit Siberië, deel drie).
De inhoudsopgave van De dood is de jager vormt al een verhaal op zichzelf. Vele titels voeren allerlei gebeurtenissen en figuren ten tonele die typerend zijn voor verhoudingen die mythologie en literatuur tot in onze tijd hebben beheerst. Tot de opvallendste figuren behoort de raaf.
Hij speelt een rol in vrijwel alle noordelijke mythologieën en dus ook in die van de Indianen uit Brits-Columbia en Alaska. Hij is de aas- en excrementenvreter, de sluwe bedrieger en grappenmaker, maar tevens degene die als Maker orde op zaken stelt in de wereld. In alle gevallen zorgt hij voor rauwe verhalen en bizarre avonturen die door Indianen en hun vreemde bezoekers hogelijk werden gewaardeerd. Zijn verschijning te midden van mensen en andere dieren duidt erop dat wij met een totemis­tische samenleving in aanraking komen. Het totemistische schuilt in de bijzondere relatie tussen dier en mens die door Lévi-Strauss als volgt is omschreven: 'Of de clan stamt van het dier af, of een menselijke voorvader van de clan is in mythische tijden een verbond met een dier aangegaan.' Dat is niet verwonderlijk in een cultuur die volledig afhankelijk was van jacht en visserij, in een bijna niet te beheersen natuur vol gevaren. Angst voor hongersnood, ontberingen en boze invloeden van buitenaf zijn dan ook schering en inslag in de geschiedenissen die in de vaste winterverblijven op de oceaankust of rivieroever werden opgedist.

In een inleidende beschouwing wordt de wereld van de Indiaanse vissers en jagers geschetst. Onderwerpen als de potlatch (spil van het sociaal­economisch systeem), de geheime genootschappen, het sjamanisme (spil van het religieuze systeem) en de onderlinge verwevenheid van deze verschijnselen worden helder en eenvoudig toegelicht.
De eerste druk van dit boek verscheen in 1974. Deze nieuwe, geheel herziene uitgave is uitgebreid met eenentwintig niet eerder gepubliceerde verhalen, een aantal kaarten en afbeeldingen van het betrokken gebied en zijn bewoners. De foto's, deels afkomstig uit de negentiende eeuw, zijn gemaakt door pioniers als Dawson, Dossetter, Curtis en Smith. Ze vullen de verhalen en de toelichting op welkome wijze aan .

• Soms grandioze verhalen, met veel humor, veel goddelijke rotstreken, soms boeiende intriges en bijzondere ontknopingen. - Kees Fens