Logos en Mythos

Visser Frank

Uitg. Ventura Publisher, softcover,

Han Fortmann (1912-1970) heeft als geen ander een plei­dooi gehouden voor een zgn. tweede primitiviteit. Alleen door een terugkeer van het vermogen tot onbevangen waarneming van de werkelijkheid - dat de primitieve mens in hoge mate bezat - kon de ondergang van de religie in de westerse cultuur z.i. worden voorkomen. Deze religie-opvatting bevat impliciet een godsdienst­wetenschappelijke theorie over het wezen
van religie, die in deze doctoraalscriptie ter discussie wordt gesteld. Aan de hand van het werk van de Leidse godsdienstfe­nomenoloog Hidding - een tijdgenoot van Fortmann -­ wordt aannemelijk gemaakt dat Fortmanns betoog al­leen geldt voor een bepaalde variant van religie (in deze scriptie de "katholieke" variant genaamd), maar niet voor het totale religieuze domein.

Fortmann heeft daarnaast ook aandacht gevraagd voor de waarde van het oosterse denken, getuige zijn post­huum verschenen Oosterse renaissance (1970). Een plei­dooi voor de mystiek op basis van eenzijdige religie­opvatting waarin het wezen van religie gezocht wordt in een mythische wijze van denken kan echter gemak­kelijk een vertekend beeld van de mystiek opleveren.
Is de mythische denkwijze, zoals Fortmann stelde, de conditio sine qua non van religie? Het betoog mondt uit in een beschouwing over de relatie, geestesstructuur-reli­gie, waarna Fortmanns denkbeelden binnen een ruimer kader kunnen worden geplaatst en beoordeeld.