Leven in geleende tijd : over Menno ter Braak

Léon Hanssen

Uitg. Gemeente Eibergen, hardcover

DES VOORMIDDAGS TEN ZEVEN UREN
MENNO TER BRAAK was een van de meest vooraanstaande intellectuelen in Nederland tijdens de periode tussen de twee wereldoorlogen, het Interbellum. Door zijn zelfstandig letterkundig werk en door de kwaliteit die hij moist te geven aan zijn kritische beschouwingen op het gebied van literatuur, geestesleven en kunst, had hij een belangrijk aandeel in de cultuur van die tijd.

Hij was niet alleen redacteur van het belangrijkste culturele tijdschrift uit de jaren dertig, Forum (1932-1935), maar ook mede-oprichter van de voornaamste intellectuele groepering die, buiten het partijwezen om, zich rekenschap gaf van en verzet bood tegen de extremistische tijdgeest : het `Comite van Waakzaamheid van Anti-nationaal-socialistische Intellectuelen' (opgericht in 1936). Ter Braaks meningen golden tijdens zijn leven voor medestanders en tegenstanders als zeer gezaghebbend. Sedert zijn zelfgekozen dood op 14 mei 1940 — de dag van de capitulatie voor de binnengevallen Duitse troepen — wordt hij gerekend tot de erflaters van de Nederlandse beschaving van de twintigste eeuw.

Hij was geboren op 26 januari 1902 'des voormiddags ten zeven uren' te Eibergen in de Achterhoek, provincie Gelderland. Zijn vader Hendrik Ernst Gerrit ter Braak (1874-1952) bezat bier een — weer van diens vader overgenomen — dokterspraktijk in het pand Eibergendorp 47, het bekende `dokters'- of 'Ter Braakhuis'. Volgens de overlevering heeft Menno ter Braak in dit pand het levenslicht gezien. Dit is echter niet het geval.

Kort voor de bevalling moeten zijn ouders, of tenminste zijn moeder, gedurende de periode van enkele weken een onderkomen hebben gevonden in een pension aan de ingang van het dorp. Dit pand is in 1930 afgebroken en stond ongeveer op de hoek van de huidige J.W. Hagemanstraat en Grotestraat. Het historische Menno ter Braakhuis — hij is er dan wel niet in geboren, maar wel opgegroeid — is in 1977 tot spijt van velen in opdracht van de Hervormde Kerk afgebroken om .........