Kijk op de Zaan

Zeven inleidingen, gehouden door
F.J. Kranenburg, R. Laan, H. Lammers, K. Biersteker, F.J. Meijer Drees, A.H. Kloos, C. van Veen

Uitg. Departement Zaanstreek van de Ned. Maatschappij voor Nijverheid en Handel 1900 - 1975, hardcover met stofomslag, geillustreerd.


Vijfenzeventigjaar : een jong Departement van onze Nederland­sche Maatschappij voor Nijverheid en Handel in het oudste industriegebied van Nederland. Iedereen kan zich, uit eigen ervaring en uit de verhalen van de vorige generatie, de periode waarin het Departement gesticht werd herinneren. Dit jubileum is voor ons daarom geen aanleiding tot vergaande historische beschouwingen, maar wel om vanaf dit toevallig ogenblik voor­uit te kijken. Geen futurologie te bedrijven tot het magische jaar 2000, maar wel aan bekwame mensen te vragen, welke lijnen van ontwikkeling hen voor ogen staan voor de komende vijf à tien jaar. Het bestuur van het Departement heeft dit jaar daarom aan zeven inleiders gevraagd het Zaanse milieu, in bestuurlijke, economische, sociale en 'milieu-hygiënische' zin te bezien. Het is ons een genoegen, die inleidingen gebundeld uit te kunnen geven. Ook zijn wij bijzonder ingenomen met de resultaten van de vrije opdracht die een aantal Zaanse grafici kreeg ter illustratie van dit boek.

En hoe 'oud' is die Zaanstreek nu? Wat betreft de nijverheid inderdaad één van de oudste gebieden, maar in zijn ontwikkeling jong. De Zaanstreek begon zich duidelijk te ontwikkelen in de

18e eeuw. Jong dus, gegroeid vanuit de molens in economische en ook, voor een belangrijk deel, in sociale zin. Wij moeten die periode niet te zeer idealiseren, want het leven op de molens was zwaar. Men werkte er echter in betrekkelijk kleine eenheden, waar men elkaar van lampenjongen tot eigenaar of 'gaande­houder' in zijn dagelijkse doen en laten kende. Die samenwer­king bij een vaak wat ongeordende 'energie-levering' zal in de hand gewerkt hebben dat rangen en standen niet duidelijk gescheiden bleven. Storm en onweer zullen iedereen gedwongen .........................................