Keizerin op de Drakentroon

Marina Warner

Uitg. Fibula van Dishoeck, hardcover, geillustreerd.

Muren binnen muren binnen muren omringden niet alleen het rijk van het midden, maar omvatten iedere stad en binnen iedere stad ieder kwartier, en binnen ieder kwartier ieder paleis en ieder herenhuis. De als een slang kronkelende versterkingen van de Grote muur behoedden het rijk voor de noordelijke overweldigers; muren van dertien meter hoog en zeventien meter dik omgaven in Peking de Binnenste of Tartaarse stad en omsloten op hun beurt de hoge, blinde, purper gekleurde muren van de Keizerlijke Stad, in het verborgen hart waarvan de Verboden Stad zelf lag, waar de zoon des hemels, de keizer van China in afzondering leefde. Vanuit deze vesting-cel werd China gedurende bijna vijftig jaar geregeerd door Tz'u-hsi, de dochter van een kleine Manchu mandarijn.

Tz'u-hsi werd geboren als Lan Kuei (Kleine Orchidee) in 1835 op de tiende dag van de tiende maand, die in dat jaar op 29 november viel. China was Chung-Kuo, het Rijk van het Midden, en in dat jaar stond in het centrum de Tao-kuang (roem van het juiste beginsel) keizer, van de Ch'ing- of Manchu-dynastie, die het rijk had geerfd van zijn vader, de Ch'ia-ch'ing (hoge gelukzaligheid) keizer; de laatste stierf
toen hij in 1821 door de bliksem werd getroffen.

Maar China's glorie was op zijn retour en van 1835 af groeide Tz'u-hsi's fortuin naarmate dat van haar land te gronde ging. In dat jaar had China nog haar grootste uitgestrektheid, evenals Saturnus omringd door landen, die er vurig naar verlangden en gewend waren hun afhankelijkheid van de Zoon des Hemels te betuigen, en hem het tribuut der vazallen te brengen: Annam, Laos, Siam en Burma in het zuiden; Nepal in het westen; Korea, de Ryukyu eilanden en Solo bewaakten de lange, kwetsbare oceaankust naar het oosten en zuidoosten; de Mongoolse, Manchurijse en Turkestaanse stammen het noorden en noordwesten.

Alle erkenden tegen de laatste helft van de achttiende eeuw China als suzerein; alle zouden verloren gaan tegen de laatste helft van de negentiende eeuw, toen het Chinese rijk met Tz'u-hsi als heerseres als dun ijs kraakte bij het contact met niet alleen de westerse kanonnen, maar ook, wat veel noodlottiger was, met westerse instincten, met commerciele, industriele en economische opvattingen en boven alles de onderlinge concurrentie, die niet in het confuciaanse stramien kon worden ingepast.

Geen zweem hiervan verduisterde het Chinese oog. De oosterse reus scheen onkwetsbaar, zelfgenoegzaam, lang oppermachtig, briljant en beschaafd geregeerd volgens principes die voor hem en door hem waren ontwikkeld.
……………………… ……………………………………