Hoogte en Diepte

Enno Boeke

bijbelse symboliek van dualisme en kringloop

Uitg. servire, hardcover met stofomslag, geillustreerd.
Stofomslag is wat beschadigd.

Dit boek is in een lange reeks van jaren langzaam gegroeid en gerijpt. Het is ontstaan uit liefde voor mythen en natuurreligies en tegelijkertijd voor middel­eeuwse kunst en chrlstendom. De combinatie van deze twee heeft tot gevolg gehad dat mij de functie van dualisme en kringloop in bijbelse verhalen duidelijk ge­worden is. Dit thema is nog niet of nauwelijks onder­zocht omdat het niet tot de bijbelse leer behoort. Joden noch christenen leren de periodieke wederkeer van de duisternis. Vooral de christenen geloven dat de nacht definitief overwonnen moet worden. Alleen in beelden en verhalen wordt kringloop beleden, geheel in overeen­stemming met het werkelijke leven.

Mijn boek is uit drie hoofdstukken opgebouwd:
Het eerste behandelt zonsopgangs- en geboortever­halen in het Nieuwe Testament en de verdeling van de wereld in licht en schaduw.
Het tweede behandelt ongeveer hetzelfde in een oudere versie in de verhalen van Mozes.
Het derde behandelt zonsondergang en hernieuwde zonsopgang in de vorm van passie en opstanding.
Het laatst schreef ik de inleiding waarin ik trachtte het functioneren van religieuze verhalen en beelden in het algemeen te formuleren. Deze inleiding had ook als conclusie aan het eind van het boek kunnen staan, want de bewijzen voor wat erin wordt gezegd staan verspreid in het boek.

Bij het schrijven heb ik mij strenge beperkingen opge­legd. Ik heb uitsluitend het mythologische element in de verhalen besproken, speciaal in verband met dualisme en kringloop, en weinig aandacht besteed aan mystiek en ethiek. Mijn gedachten moeten met die van anderen worden gecombinëerd. Mijn boek wil slechts aanvullend werk doen, niet het geheel zijn.
Ik heb steeds naar de grootst mogelijke beknoptheid gestreefd. Alles wat voor de ontwikkeling van de ge­dachtengangen niet strikt noodzakelijk was, heb ik weg­gelaten. Opmerkingen die mij wel gewenst toeschenen maar die tot onevenredig lange uiteenzettingen zouden hebben geleid, heb ik als aantekeningen achter in het boek geplaatst. Ook discussies op taalkundig, historisch en theologisch gebied zijn alleen in de aantekeningen te vinden. In het boek zelf wordt niet gepolemiseerd.
Inzake de confessies heb ik getracht onpartijdig te zijn.
Ik ben zelf onkerkelijk, maar wel zeer overtuigd van de waarde van religie in het algemeen en ook van het christendom, onder voorwaarde dat kringloop wordt toegegeven.

De illustraties zijn een essentieel bestanddeel van mijn boek. De kunst is voor mij de belangrijkste leermeester geweest. Weliswaar kan men met kunstwerken niet bewijzen wat in de bijbel staat, maar ze kunnen wel zeer verhelderend zijn en vooral de juiste sfeer scheppen voor de fantastische inhoud van de verhalen. Ook hier weer geldt een strenge beperking: ik heb alleen het ikono­grafische element van de kunst besproken, niet de ex­pressieve en esthetische kwaliteiten ervan. Deze horen in kunsthistorische boeken thuis. Ter wille van de ..................... ....................... .................