Het werkende land

Mr. W.J. van Balen

Uitg. H.D. Tjeenk Willink , hardcover, geillustreerd
deels nog onafgesneden

INHOUD
INLEIDING
DOEL VAN DIT BOEK

Of het Publiek in deze stof wel den weg weet? Werkloosheid is een omlaag gerichte spiraal. Ben ik nog te jong, of ben ik reeds te oud? Wanneer uit ons bestaan eens de bodem wegvalt... De ontwrichting vertakt zich eindeloos

Wij zijn talrijker geworden, en wij kunnen langer mee. De gemeenschap als één geheel. Stormschade wordt over allen omgeslagen. Pompen of verdrinken!

OVERZICHT VAN DEN INHOUD
Bekentenis van onwetendheid. Wij moeten ons aan een nieuw spraakgebruik wennen. Poging om orde te stellen op ons programma. Leer uwen vijand kennen. Geen jacht op wilde ganzen! In welke volgorde zullen wij nadenken? De schrijver ontwerpt een schets van zijn gedachtengang.

GESPREK MET DEN LEZER
Een auteur op glad ijs. Wat den een niet genoeg lijkt, gaat den ander weer te ver. De taak eens goeden beheerders. Iets over principes en over dwingende noodzaak. Grondig herstel wordt vertraagd door den plicht tot lenigen van onmiddellijken nood. Eerbiediging van ieders opvattingen gevraagd, mits niet op den rug der slachtoffers. Van velerlei twijfel en velerlei grenzen. Hoe moest Napoleon aan de Beresina handelen? Potloodlijntjes als hulpmiddel.

WEZEN EN OORSPRONG DER WERKLOOSHEID
EENIGE OORZAKEN EN GEVOLGEN
Wat is werkloosheid eigenlijk? Van drukte en van slapte. Rentenier of crisislijder? Vorming van arbeidsreserves. De volgorde van kwetsbaarheid. Kan werkloosheid blijvend zijn? Machine versus menschenhand. Volksverschuiving en landverhuizing. Voordeelen en bezwaren van specialiseering. Het streven naar nationale zelfgenoegzaamheid. Verplaatsing in het evenwicht der naties. Zoolang ons wereldbestel economisch niet reguleerbaar is, zullen er storingen voorkomen.

BETEEKENIS DEZER STORINGEN VOOR DE GEMEENSCHAP
Moet het recht van den sterkste zijn vrijen loop hebben? De laatste dienst der gevallenen. Werkloosheid vereischt andere voorziening dan armenzorg. Geen leunen op de gemeenschap, maar dekken van een risico. Kostbare voorzorgen maken onze voortbrenging duurder. Wij moeten concurreerend kunnen zijn. Toenemende gemeenschapszorg doorkruist bezuiniging. Van paardenmiddelen en goocheltoeren. Wie zijn naaste laat leven, bewijst ook zichzelve een dienst.

HOE KAN MEN DE SCHOKKEN OPVANGEN?
Begin van twijfel of het wel vanzelf weer in orde zal komen. Oude Historie van een kwarteeuw geleden. De oorlogsjaren leeren theorie in praktijk omzetten. Strijd van het Kon. Nat. Steuncomité tegen uitputting. Voedselschaarschte brengt verschuiving in de ontwrichting. De gemeenschap leert collectief denken. Beroepskeuze en vakverandering. Arbeidsbemiddeling bevordert voldoening aan vraag en aanbod. Of er ooit een wereldarbeidsbeurs mogelijk zal zijn? Kansen en beperkingen van emigratie. Verzekering door den betrokkene zelf, als afweer tegen voorbijgaand gevaar. Onderlinge werkverdeeling.

MAATREGELEN TOT LENIGING VAN NOOD
VERDEDIGING TEGEN NOODDRUFT

Eigen voorzorg, aangevuld door overheidshulp. Rol der vakvereenigingen
Wijziging in de opvattingen terzake van steunverleening. Oprichting van den Nederlandschen Werkloosheidsraad. Een Departement van Arbeid (Sociale Zaken) wordt gesticht. De taak der werkloosheidskassen. Wezen en bestaansrecht der steunverleening. Iets over de grenzen en gevaren van deze zorg. Het belang der volksgezondheid. Overheidsbijdragen in natura.

INSTANDHOUDEN VAN WERKVERMOGEN
Aanvulling en reserves van het arbeidsleger. Onze jongeren moeten het werken niet ontwennen. Academisch gevormden en andere intellectueelen aan den slag. Bezigheid voor werkloos kantoorpersoneel. Particuliere organisaties zetten jongeren aan den arbeid. De Overheid springt bij. Centrale Werkplaatsen en Jeugdwerkkampen. Wij zien de jongelui aanpakken en gelukkig zijn. Goede invloed van deze bezigheid.

BEHOUD EN BEVORDERING VAN WERKGELEGENHEID OPENBARE WERKEN
Niet ieder kan in zijn eigen vak tewerkgesteld worden. Uitvoering van Openbare Werken brengt bezigheid in ruimen kring. Geen inkrimping wegens de crisis, maar juist verbreede omvang en versneld tempo! Viel er in ons welverzorgde land nog voldoende te verrichten? Wat er in vroegere jaren reeds aan Openbare Werken was uitgevoerd, en wat Waterstaat nog onderhanden heeft. Een programma van verkeersverbetering. Wonderlijke gedragingen van onzen geboortegrond. Een zandrug perst zich door de veenpap. Nederland gaat autorijden op den bodem zijner rivieren.

WERKVERSCHAFFING
Een hoofdstuk van herscheppingen. Wat beoogt werkverschaffing, en wat wil zij ontgaan? Bezig zijn is beter dan leegloopen. De gemeenschap helpt ons land ruimer, vruchtbaarder en ooglijker maken. Functie der Centrale Werkverschaffing en rol der plaatselijke. Eenige voorwaarden en beperkingen. Optreden van gewestelijke ontginningsmaatschappijen. Samenwerking tusschen vele instanties. De lezer maakt een ruilverkaveling mee. Hoe ontwatering de waarde van een streek vermeerdert. Een kronkelende rivier wordt recht gegraven. Onland herschapen in welige akkers. De opvoedende kracht van scheppend werk. Wij zien een veenmoeras omgetooverd tot modern grootlandbouwbedrijf. Frissche bloei op schralen grond. Nieuw natuurschoon ontstaat.

WERKVERRUIMING
Orde op onzen woordenschat. Het optreden der Rijkscommissie Werkverruiming. Pogingen om belangrijke opdrachten binnen Nederland te houden. Eenige klippen in dit vaarwater. Hoe er getracht wordt, een prijsverschil te overbruggen. Andere regeeringsmaatregelen op economisch terrein, welke werkverruiming beoogen.

MEER WERK DOOR CREDIETVERLEENING
Waar het particuliere initiatief om crisisredenen faalt, kan de Overheid nuttig werk doen. Taak en wordingsgeschiedenis van het „Werkfonds 1934". Geen subsidies, doch slechts voorschotten. Verhooging onzer economische weerbaarheid beoogd. Aanpassing wordt bevorderd. Het Werkfonds helpt groote werken bespoedigen. Ontstaan der credietverleening ter bevordering onzer nijverheid. Een Maatschappij voor Industriefinanciering door de Overheid opgericht. Gagecredieten om schepen varende te houden. Nieuwe regeling voor de scheepvaart. Overheidssteun voor credietverleening aan den middenstand. Wat de Hulpbanken en Borgstellingsfondsen moeten doen.

DE UITWERKING OP DE GEMEENSCHAP
Terugblik op het bezochte terrein. Een zorgzaam volk brengt zijn erf keurig in orde. Hoe het ook wel anders kan. De ruwste schokken zijn opgevangen; het ergste lijden is verzacht. Onze bodem vergroot, veredeld, verfraaid. Blijvende uitbreiding van bestaanskansen. Een geoefend arbeidsleger staat met welonderhouden gereedschap klaar. Het moreel van den troep is ongedeerd. Vol vertrouwen kan Nederland de toekomst tegemoet zien!