H.M.vanRandwijk

Een biografie

Gerard Mulder, Paul Koedijk

Uitg. Nijgh & van Ditmar, softcover, afbeeldingen.

De dichter / schrijver / journalist/ uitgever / verzetsman H. M. van Randwijk (1909 -1966) is een bekend­heid - en tegelijkertijd is hij het niet.
Overal in Nederland zijn straten, singels en plantsoenen naar hem vernoemd. De drie dichtregels van Van Randwijk, aangebracht op het Amsterdamse monument ter ere van hem en die beginnen met 'Een volk dat voor tirannen zwicht ... ' zijn beroemd.
Bij alle mogelijke herdenkingen van gebeurtenissen die met de oorlog te maken hebben, duikt telkens zijn naam op of wordt er uit zijn werk geciteerd.
Tienduizenden middelbare scholieren hebben Van Randwijks unieke kroniek van het verzet, 'In de schaduw van gisteren', gekregen en, naar te hopen valt, ook gelezen. Maar zijn romans zijn vrijwel vergeten. Zijn opvattingen, destijds gedurfd, zijn nu gemeengoed geworden en daardoor niets bijzonders meer.
Van Randwijk is ooit getypeerd als 'een komeet die door je leven schoot'. In de loop van veertig jaar stond hij telkens nadrukkelijk aan het uitspansel. In de jaren dertig schokte hij een groot publiek met zijn roman 'Burgers in nood' over de crisis en de werkloosheid. Als hoofd van een 'school voor havelooze kinderen' in de Jordaan deed hij zijn best om die crisisellende daadwerkelijk te bestrijden.
Onder de Duitse bezetting was hij de stuwende kracht achter het illegale blad 'Vrij Nederland', dat door hem uitgroeide tot een van de grootste en meest toonaangevende ondergrondse kranten.
Na de bevrijding kreeg hij de haat en de woede over zich heen van veel voormalige bewonderaars omdat hij het Indonesische streven naar onafhankelijkheid fel en compromis­loos steunde. Hij wilde geen minister worden, hoewel hem dat wel was gevraagd, maar als politiek adviseur en als informeel diplomaat oefende hij in die naoorlogse jaren invloed uit op de Nederlands-Indonesische betrekkingen.
Nog voor het ontstaan van Nieuw­Links was hij al met een paar medestanders bezig de Partij van de Arbeid van binnenuit te hervormen. Tegen het einde van de jaren vijftig kreeg hij opnieuw landelijke bekendheid door zijn optreden in het veelbekeken televisieforum 'Welbeschouwd'.
In deze biografie wordt een indringend portret van Van Randwijk geschetst; een intens levende, emotionele man, die zijn belangrijkheid niet ontleende aan zijn macht, maar van wie gezegd kon worden dat hij optrad als het geweten van een heel volk.