Erasmus

Antoon Vloemans

Uitg. W. de Haan, softcover, geļllustreerd.

Over Erasmus is veel geschreven en door zijn tegenstanders met grote heftigheid; want men heeft veel in hem te prijzen, doch nog meer in hem te laken gevonden. Waar hij met hoofd en schouders boven zijn tijdgenoten uitstak, werd hij voor sommigen tot een mikpunt van haat en voor anderen tot een levensvoorbeeld, dat bewondering en navolging verdiende. Erasmus was echter niet alleen groot in zijn eigen tijd, maar ook nog van niet te onderschatten betekenis in de onze.
De zo verschillende waardering van de persoon en het werk van Erasmus vindt haar oorzaak in het feit, dat hij - wąt onafhankelijke geesten gemakkelijk overkomt - als het ware tussen twee stoelen is komen te zitten. Daar hij zich niet binden wilde, heeft hij het verbruid, zowel bij protestanten als bij katholieken.
In dit boek wordt de poging ondernomen, diegenen te weerleggen die de houding van Erasmus tweeslachtig, onoprecht en zelfs laf hebben genoemd. In tegenstelling daarmee wordt niet alleen de innerlijke consequentie, maar ook de gedurfdheid, ja de heldhaftigheid van Erasmus levenshouding in het licht gesteld.
Erasmus is zijn leven lang bij de katholieke kerk gebleven, maar hij heeft haar zijn kritiek niet bespaard en uit haar midden zijn zijn felste tegenstanders naar voren getreden. Luther daarentegen heeft hij bestreden, doch daartoe moest hij een deel van zijn eigen verleden verloochenen, want deze verwezenlijkte, wat Erasmus voor een goed deel, zelf had bedoeld. Daarin ligt de tragische kern van het bewogen bestaan van de grote humanist.