Een Nedelander in Siberie, brieven van Anton Struik.

Anton Struik

Uitg. Sun, softcover,geillustreerd.

In dit boek wordt de privékorrespondentie gepubliceerd uit het bezit van prof. D.J. Struik, van wiens hand in het Jaarboek voor de geschiedenis van socialisme en arbeidersbeweging 1977 de herinneringen aan zijn socialistiese jaren in Nederland (1914-1924) werden opgenomen. Hier betreft het de brieven van zijn jongere broer Anton (1897-1945), die in de jaren 1922-1926 in de industriële kolonie Koezbas in Siberië verbleef, waar onder leiding van ir. S.J. Rutgers en met medewerking van Lenin een buitenlandse nederzetting was gevestigd.

Bewaard zijn een twaalftal brieven uit deze jaren aan zijn broer Dirk en een aan zijn zuster Lena, waarin de schrijver in heldere bewoordingen zijn indrukken weergeeft en op vaak onverbloemde wijze zijn scherp-kritiese beschouwingen uit over de techniese en organisatoriese tekortkomingen in de sovjetekonomie van die dagen en ook over politieke aangelegenheden (in het bijzonder over de `bolsjewisatie' als model voor de westeuropese kommunisties partijen, zie de brief van 8 juni 1925).

De brieven tonen overigens ook het grote vertrouwen dat de schrijver stelt in de kracht van de leninistiese gedachten, waaraan hij zowel als Rutgers de volharding hebben ontleend ondanks soms grote moeilijkheden aan de opbouw van de Koezbasonderneming voort te werken. In Nederland teruggekeerd deed hij zich in de jaren dertig als een bekwaam en toegewijd lid der CPN op verantwoordelijke posten kennen, vooral op het gebied van de marxistiese scholing en de strijd tegen het fascisme. Hij gold als strak en onverzoenlijk ten opzichte van afwijkingen van de politiek zijner partij, maar zijn aanpak en persoonlijke toewijding werkten stimulerend op wie met hem in aanraking kwamen. Eventuele kritiek op de gang van zaken heeft hij toen eveneens tot intieme kring beperkt. Ook in duitse gevangenschap heeft hij zich gedragen zoals van hem verwacht mocht worden op grond van zijn verleden.