De wereld van Goya

D.B. Wyndham Lewis

Uitg. Becht, hardcover, geillustreerd

De verdwijning van een schedel
OP de begraafplaats Grande Chartreuse te Bordeaux kreeg de Spaanse consul van deze welvarende stad op een novembermorgen in 1888 de schok van zijn leven. In allerijl telegrafeerde hij naar Madrid: GOYA SKELET ZONDER HOOFD.

Als hij in een minder opgewonden gemoedstoestand en in staat was geweest zich de fantastische ets van de meester te herinneren waarop een zittend lijk de steen van een graf oplicht die de simpele inscriptie Nada (`Niets') draagt, dan had de consul zonder zich te blameren zijn telegram kunnen beginnen met: TYPISCH GOYESKE SITUATIE STOP. Binnen het uur kwam echter het officiële antwoord: VERZEND GOYA
MET OF ZONDER HOOFD.

Toen Francisco Joseph Goya y Lucientes in 1828 in zelf gekozen ballingschap op de leeftijd van tweeëntachtig jaar was gestorven, werd hij begraven in de tombe van zijn vriend en mede-emigrant, Miguel Martin Goicoichea, die drie jaar tevoren overleden was. De gedenkplaat vermeldde hem terecht als Hispaniensis Peritissimus Pictor. Van zijn schedel, die op een onbekend tijdstip gestolen is, heeft men sindsdien niets meer gezien of gehoord. Goya's verminkte stoffelijk overschot werd opgegraven en na een afwezigheid van bijna zeventig jaar met eerbetoon naar zijn geboorteland teruggebracht. Regentes Maria Christina en haar ministers hadden met vreugde van president Carnots regering het aanbod hiervoor aanvaard, dat mogelijk was gemaakt doordat de voornaamste begraafplaats van Bordeaux werd gereorganiseerd.

Iedere bewonderaar van Goya's Caprichos zal uiteraard in de verleiding komen dit mysterie in een echt melodrama te hullen. Een maanloze nacht; wijde mantels, maskers, dievenlantarens; een drietal beroeps-lijkenrovers met zakken en breekijzers, die bij een graf geknield liggen; gedempt gerasp van een zaag . . . er ontbreekt alleen nog maar een troep rondwarende heksen en boze geesten aan. Te oordelen naar een prent van de tombe omstreeks 1870, waarop een zware stenen pilaar met een ijzeren kruis erop staat afgebeeld, het geheel omgeven door een tot borsthoogte reikend hek en zo te zien even onneembaar als de Bastille, zou dit karwei geen werk voor amateurs zijn geweest.
Volgens de berichten constateerde de toenmalige Spaanse consul in 1875 echter dat het graf zwaar beschadigd was en een troosteloze aanblik bood. Het lag in een uithoek van een uitgestrekte begraafplaats, naast een weggetje met de niet ontoepasselijke naam rue Coupe-Gorge, zodat het voor handige vaklui niet veel moeilijkheden kan hebben opgeleverd.
............................................ ....................