De Tres Riches Heures van Jean , duc de Berry

Jean Longnon en Raymond Cazelles

Uitg. Het Spectrum, hardcover in cassette , geillustreerd

Voorwoord
Het toeval speelt evenzeer een rol bij het creëren van een kunstwerk als bij wetenschappelijke ontdekkingen. Een cyclus bladvullende miniaturen bij de kalender moet de Gebroeders van Limburg in hun rijpere jaren een ideale opgave geleken hebben en Plato zou gezegd hebben dat naast Fortuna ongetwijfeld ook de kunstenaars in de keuze van dit thema 'deelden'.

Ook al was dan het idee naar alle waarschijnlijkheid van henzelf afkomstig, voor de realisering hadden ze bovendien nog de instemming van hun opdrachtgever nodig en deze bleek een man van uitzonderlijk formaat. Aan de Gebroeders van Limburg bood een cyclus der seizoenen een even grote rijkdom aan mogelijkheden als aan Giotto het leven van de H. Maagd of de schepping aan Michelangelo; juist in deze tijd deden zij hun belangrijkste ontdekkingen omtrent de wereld en de middelen haar uit te beelden, terwijl hun tijdgenoten en opvolgers in Italië zich minder om het portretteren van de natuur bekommerden als om ideeën en principes en daarom nooit een kalendercyclus van enige betekenis gecreëerd hebben. De voornaamste en in zekere zin enige erfgenaam van de Gebroeders was ook weer een meester uit het Noorden en wel Pieter Bruegel die 150 jaar later opnieuw de seizoenen op het doek bracht.

De kalender van de Gebroeders van Limburg en eigenlijk hun hele miniaturencyclus in de Très riches Heures is thans een der beroemdste kunstwerken ter wereld, en dit ondanks het feit dat tot nog toe iedereen slechts reproducties onder ogen heeft gehad die de raffinesses van licht en kleur, de perfectie van de details voor een groot deel versluieren. Deze grote populariteit is een unicum voor een verlucht handschrift dat immers in een bibliotheek achter slot en grendel ligt en niet zoals andere kunstwerken in het openbaar wordt tentoongesteld. De miniaturen van de Gebroeders zijn ons zo vertrouwd dat het ons hogelijk verbazen zal te vernemen dat zij drie eeuwen lang, voor zover bekend zonder ooit om hun schoonheid te worden vermeld, in de anonimiteit hebben doorgebracht.

Wij weten dat de Duc de Berry en de schilders van die tijd grote bewondering voor de miniaturen koesterden. Bij een schatting van 's hertogs eigendommen werd voor het handschrift dat bij zijn dood in 1416 nog slechts half voltooid was, een voor die tijd hoge prijs vastgesteld en nog in het begin van de 16e eeuw bewezen Vlaamse verluchters de miniaturen van de kalender hun respect door ze in hun eigen composities te kopiëren. Daarna verdween het handschrift, zoals vrijwel de gehele kunst van de middeleeuwen, uit de geschiedenis; in 1856 heeft de oordeel...........