De spiegel van de zonnegodin

Ian Buruma

Uitg; De Arbeiderspers, softcover, geillustreerd.

Geen land staat tegenwoordig zo in de belangstelling als Japan. En over geen land zijn er zó veel clichés in omloop. In De spiegel, van de zonnegodin geeft Ian Buruma een beeld van de Japanners zoals maar weinig westerlingen ze kennen. Hij doet dit aan de hand van de collectieve verbeelding van de Japanners zoals die wordt weerspiegeld in de films, toneelstukken, strips en boeken die de overgrote meerderheid van hen aanspreken.

Het eerste deel van dit boek gaat over vrouwen, het tweede deel over mannen; als overgang tussen de twee delen is er een hoofdstuk over transvestieten. Buruma legt uit waarom vrouwen traditioneel vereerd worden als moeder-godinnen, maar ook gevreesd als duivelinnen; waarom het sadisme in Japanse films sentimenteel is; waarom vrouwelijk liftpersoneel er moet uitzien en zich gedragen als poppen, in onnatuurlijke falsetto's moet spreken zodat hun kunstmatigheid kan worden geapprecieerd als in het Kabuki-theater ; waarom alles, van vis schoonmaken en bloemschikken tot de bewegingen bij het judo, uitgevoerd moet worden volgens een streng gestileerd patroon, zonder dat hier ook maar een ogenblik bewust bij moet worden nagedacht.

Hij neemt alle mythen weg rond de geisha en schetst de geschiedenis van deze bijzondere vorm van prostitutie; hij vertelt over de merkwaardige populariteit van televisieseries met machtige vrouwen en pathetische mannen die zich vertwijfeld aan hun laatste masculiene voorrechten vastklampen; hij gaat in op de Japanse bezetenheid van de eenzame zwerver, die zo sterk is dat men tijdens de Tweede Wereldoorlog serieus dacht Amerika te kunnen verslaan door Charlie Chaplin te vermoorden. Het resultaat is een werkelijk uniek cultureel portret van een volk.