DE SLAG AAN DE PENE 1677

Raf Seys

Met bijdrage door Dr. Frederik Morel.

Uitgever: Raf Seys, druk Handzame druk De Wilde, softcover, geillustreerde gids voor een zwijgende voettocht door het slagveld van de Pene met uitslaande kaart.


HET VOORSPEL VAN HET CONFLICT
In mei 1672 liet Lodewijk XIV, onder het bevel van Turenne en Condé, de Franse legers los op de Verenigde Provincies, aldus een broze vrede verbrekend, die vier jaar had geduurd (Vrede van Aken, 1668). De Franse koning beoogde de hegemonie over Europa en stelde daarvoor alles in het werk. Een conflict was zo goed als onvermijdelijk. De houding van de Verenigde Provincies gedurende de Devolutieoorlog, de economische en commerciële rivaliteit, de polemieken, de pamfletten, de religieuze twistpun­ten, alles wees op een krachtmeting die bezwaarlijk kon ontwe­ken worden.

De Franse legers veroverden Arnhem en Utrecht, maar daar hield het offensief op. Lodewijk XIV, verzekerd van zijn zege­praal, stelde de kathedraal opnieuw open voor de katholieke eredienst en liet er een Te Deum der overwinning celebreren. Terzelfder tijd nochtans zetten de Hollanders, met de moed der wanhoop, de verdediging van hun kuststeden in. Ze openden de sluizen die het lage land onder water zetten en maakten aldus van Holland een groot eiland, dat voor de aanvallers, vanaf de landzijde, ontoegankelijk werd gesteld.

Jan de Witt, grootpensionaris van Holland, die tot de capitu­latie besloten had, werd vermoord, hetgeen eveneens met zijn broer gebeurde. Willem van Oranje-Nassau, gezworen vijand van de Zonnekoning, wilde strijden tot de dood, en werd stadhouder van de Verenigde Provincies. Het schitterend devies van zijn overgrootvader Willem I de Zwijger, maakte hij tot het zijne: " Het is niet noodzakelijk te hopen om te ondernemen, noch te slagen om te volharden. " Hij zou tot het uiterste de strijd met zijn machtige tegenstander aanbinden. Voor Holland vond hij als Europese bondgenoten: Spanje, Keizer Leopold, de keurvorsten van Brandenburg en van Saksen, de graaf van Lotharingen, Dene­marken enz.

Weldra bevond gans Europa zich in een coalitie tegen Frank­rijk; voor de Fransen sloeg de oorlog van offensieve in defen­sieve staat over. Hun militaire macht bleef evenwel aanzienlijk.