De Rasoel-Komrij Affaire

Teun A. van Dijk

Uitg. Critics, softcover, genummerd exemplaat - nr. 959.

Naar aanleiding van de fatwa van de ayatollah Khomeiny tegen Salman Rushdie, verschijnt in Nederland in 1990 het racistisch pamflet De Ondergang van Nederland, geschreven onder het pseudoniem Mohamed Rasoel. Hierin worden de "naïeve Nederlanders" gewaarschuwd voor een overheersing door "fanatieke moslims", en worden meer in het algemeen de 'buiten­landers' en de multiculturele samenleving op de korrel genomen, Achter het pseudoniem leek zich de Pakistaanse Nederlander en varié­té-artiest Zoka van A. te verschuilen, die onder vermomming beweerde de schrijver van het pamflet te zijn, en daarmee de Nederlandse pers achter zich aan kreeg.

Door het Neder­lands Centrum Buitenlanders verzocht zijn oor­deel over dit pamflet te geven, vond Teun A van Dijk, hoogleraar Tekstweteniichap aan de Universiteit van Amsterdam, en ondermeer specialist in de analyse van racistische teksten, grote overeenkomsten tussen het in literair Nederlands geschreven pamflet en de ideeën en stijl van Gerrit Komrij. Toen deze veronder­stelling uitlekte, leidde dat tot grote opschud­ding onder de Nederlandse elites, die veront­waardigd deze stelling van de hand wezen, en collectief over de boodschapper van dit onver­teerbare nieuws heenvielen. Komrij zelf richtte zich razend column na column tegen Van Dijk, en sleepte hem uiteindelijk zelfs voor de rech­ter, een proces dat hij echter in hoger beroep verloor.

In dit spannende en onthullende boek brengt Van Dijk verslag uit van de hele affaire, Hij toont eerst aan dat Zoka van A., die nooit een boek las, het in literaire stijl geschreven pam­tlet, dat gedetailleerde kennis van Nederland veronderstelde, nooit geschreven kon hebben, en derhalve ten onrechte door de rechter hier­voor veroordeeld was. Verder wordt door een gedetailleerde tekstvergelijking en op grond van talloze andere aanwijzingen plausibel ge­maakt dat Komrij en anderen, zoals vertaler Kurpershoek, met dit pamflet en deze mystifi­catie bij wijze van practical joke de "goedgelo­vige" Nederlanders bij de neus hadden willen nemen,