De Rancho der X Mysteries

Albert Helman

Uitg. Nijgh & van Ditmar, hardcover met stofomslag
stofomslag is beschadigd

Op zijn tochten als oorlogscorrespondent door Catalonië en Aragón, tijdens de Spaanse burgeroorlog, maar ook tijdens zijn lange verblijf in Mexico, heeft Albert Helman vele 'zonderlinge histories' te horen gekregen. Verhalen die er om vroegen opgeschreven te worden. Vooral in Mexico was hij vaak in gezelschap van onuitputtelijke vertellers, meest schilders, dichters en folkloristen voor wie het dolste niet te dol, het meest onwaarschijnlijke maar al te aannemelijk was, onder het motto: 'Haycosas! — Er zijn nu eenmaal ongewone dingen!'

In navolging van de door hem bewonderde antieke Chinezen koos Helman de kadervertelling als de vorm om dit alles in te gieten. Van Boccacio, Chaucer, Marguérite de Navarre en anderen leerde hij hoezeer deze vorm geëigend is om de meest uiteenlopende korte verhalen tot een aanvaardbaar geheel te verenigen.

De centrale geschiedenis, als het 'raam' van het geheel, diende zich als vanzelfsprekend aan. In de periode dat hij in Mexico verbleef had daar de zogenaamde 'agrarische hervorming' plaats, onder President Cardenas, waarbij veel grootgrondbezit werd opgedeeld ten behoeve van een klein gedeelte van de miljoenen bezitloze indiaanse peones, maar waarbij ook menige kleinere hacienda en rancho ten onrechte het slachtoffer werd van politieke intriges. Zo werd de figuur van Don Salustiano geboren en om hem heen zijn Rancho de los Diez Misterios. Tussen zijn lotgevallen door vonden de 'zonderlinge histories' gemakkelijk hun plaats; ze worden verteld door hemzelf of door de kleurrijke figuren uit zijn omgeving.