De oorsprong van de tweede wereldoorlog

Taylor A.J.P. Prof.

Uitg. De Bezige Bij, softcover.

Meningen verschillen: heeft Hitler sinds het ogenblik dat hij in Duitsland aan de macht kwam, een wereldoorlog voorbereid – of is hij daar, door een niet te stuiten ontwikkeling, in betrokken geraakt ? De Britse historicus Taylor, schrijver van gezaghebbende werken over Bismarck, de Habsburgers, Oorlogsgeruchten, en de geschiedenis van Europa van Napoleon tot Stalin, heeft aan de hand van alle tot zijn beschikking staande, tot de dag bijgehouden bronnen en documenten, een stoutmoedige conclusie getrokken over het ontstaan van de tweede wereldoorlog.

Het zijn vooral de kansen geweest, die de westelijke democratieën hem hebben geboden, die van jaar tot jaar en van crisis tot crisis Hitlers zogenaamde samenzwering hebben bepaald. Hij heeft niet een misdadig plan stap voor stap ten uitvoer gebracht, maar elke kans die zijn tegenstanders hem op diplomatiek gebied boden, aangegrepen en telkens opnieuw hun zwakheid uitgebuit, zonder vooruit te weten waar de volgende kans zou liggen.

Op deze wijze veroverde hij Tsjechoslovakije, kwam de Anschluss van Oostenrijk tot stand en baande hij zich een weg door de Dantzig-corridor. Bijna tegen hun wil verklaarden de Engelsen en de Fransen Hitler in 1939 de oorlog, onder de drang van een publieke opinie, die het failliet van München niet langer gedoogde, toen hij Polen was binnengevallen.

De oorlog had vermeden kunnen worden: krachtig verzet tegen de Duitse bewapening en Hitler's dromen van een Groot-Duitsland, 6f volledige genoegdoening van de Duitse grieven over het Verdrag van Versailles.

Hitler maakte zelf een onomstotelijk einde aan zijn diplomatieke en militaire successen door in 1941 Rusland binnen te vallen en Amerika de oorlog te verklaren, twee Wereldmachten die niets liever wilden dan met rust gelaten te worden. Zo begon een werkelijke Wereldoorlog, in de schaduwen waarvan wij nog altijd leven. De oorlog zelf is een aangelegenheid voor geschiedkundige speurzin geworden. Om te begrijpen wat er gebeurde, en waarom, schreef Taylor dit controversiële boek. Geschiedkundigen houden vaak niet van wat er gebeurd is, of wensen dat het anders was geweest. Er is niets wat zij daaraan kunnen doen: zij hebben de waarheid te vertellen zoals die is, zonder zich af te vragen of zij bestaande vooroordelen bevestigen of schokken. Taylor predikt geen moraal, hij is geen rechter. Wij kunnen hem niets kwalijk nemen, wij kunnen slechts de tijd veroordelen die een Hitler aan de macht bracht.