De onderste steen boven, belevenissen van een globetrotter

H.R. van Heekeren

Uitg. van Gorcum & Comp, softcover, geïllustreerd.
Omslag gebruikssporen


H. R. van Heekeren behoort tot de weinigen die van een hobby een levenstaak hebben weten te maken. Eerst twintig jaren als een ernstige vrijetijdsbesteding in zijn tabaksplantersbestaan. Van 1946-1956 werkte hij als prehistoricus bij de Oudheidkundige Dienst in Indo­nesië en daarna als conservator aan het Rijksmuseum voor Volken­kunde te Leiden. In dit boek voert hij de lezer mee door zijn veel­bewogen leven, vanaf zijn prille jeugd tot de jaren van bezinning. Het zijn geen verhalen van een stoffige kamergeleerde. Hij trok er op uit en zijn avontuurlijke exploraties, gedurfde beklimmingen van vul­kanen in eruptie, tochten per vlerkprauw over zee naar een onbe­woond eiland aan de Zuidkust van Java en prehistorische onderzoe­kingen in Europa, het Verre Oosten, Anatolië, Equatoriaal Afrika en Zuid-Amerika brachten hem het soort leven dat hij steeds gewenst had. Niet altijd ging het pad over rozen. In 1942 werd hij krijgs­gevangene van de Japanners. De eerste acht maanden bracht hij door in een kamp op Java. Daar zag hij kans de gouden schildpadkever te bestuderen, levend op de winderanken die zich slingerden om de prikkeldraadversperring die het kamp afsloot van de buitenwereld. Toen volgde de gedwongen slavenarbeid aan de beruchte Doden­spoorbaan in Siam. Hier deed hij onder barre omstandigheden pre­historische ontdekkingen die later wereldnieuws zouden worden. Nadat de spoorbaan gereed was gekomen, werd hij met vele anderen overgebracht naar Japan, waar hij in de kolenmijnen terecht kwam. Daar kwam eindelijk in augustus 1945 de vrede, juist op tijd om zijn leven nog te redden. Zeventien jaren later keerde hij met een Deense Expeditie terug naar het terrein van zijn ontdekkingen in Siam. Uit­gebreide opgravingen ondernomen in de jaren 1960-1962 leverden nooit vermoede resultaten op. Verschillende standaardwerken over de voorgeschiedenis van Indonesië en Thailand staan op zijn naam. Voor zijn wetenschappelijke verdiensten verleende de Rijksuniversi­teit te Leiden Van Heekeren in 1965 het eredoctoraat in de Letteren en twee jaren later volgde de Universiteit van Kopenhagen met een eredoctoraat in de Wijsbegeerte. Dit boek is echter bedoeld voor een wijdere lezerskring en als een stimulans voor jonge onderzoekers. De verhalen getuigen van een positieve levensinstelling en van een levensblijheid waaraan de wereld van vandaag zo'n grote behoefte heeft.