De Letter als Kunstwerk, beschouwingen en confrontaties met andere gelijktijdige kunstuitingen van de Romeinse tijd tot op heden

G. Knuttel

N.V. Lettergieterij Amsterdam voorheen en thans N. Tetterode, hardcover, geillustreerd.


VOORWOORD VAN DE UITGEEFSTER
OP 1 JUNI 1851, dus thans honderd jaar geleden, maakte de heer N. Tetterode door middel van een advertentie in het Nieuwsblad voor de Boekhandel bekend, dat hij «de sinds jaren gunstig bekende» lettergieterij van de heren Broese en Comp. te Breda had overgenomen. Aangezien hij deze lettergieterij, welke in de eerste tijd te Rotterdam huisvesting vond, onder zijn eigen naam voortzette, dient deze bekendmaking beschouwd te worden als het feitelijke begin van onze onderneming.

Bij de viering van dit honderdjarig bestaan, hetwelk samenvalt met de herdenking van het feit dat de firma N. Tetterode ruim vijftig jaar geleden omgezet werd in een naamloze vennootschap, willen wij even stilstaan om ons rekenschap te geven van hetgeen in de afgelopen eeuw bereikt werd.

Uit een zeer bescheiden fabriekje groeide een gezond, modern geoutilleerd handels- en industrieconcern met een viertal dochtermaatschappijen in België, Indonesië, Frankrijk en Amerika, dat aan bijna duizend mensen werk verschaft, waarvan ruim zeshonderd in Nederland. Met grote eerbied denken wij hierbij terug aan onze voorgangers, die door hun ondernemingsgeest en werkkracht de grondslagen gelegd hebben voor de bloei en expansie van het bedrijf, waarvan alleen reeds de lettergieterij, die thans nog slechts een onderdeel van het geheel vormt, is uitgegroeid tot een der grootsten ter wereld.

Doch niet alleen bij de materiële ontwikkeling willen wij stilstaan. Wij willen ons ook afvragen, welke taak wij als dienaars van de drukkunst te vervullen hadden op cultureel gebied. Een antwoord op deze vraag zullen de lezers kunnen vinden in dit boek, dat toont hoe de letter als kunstwerk steeds mede uitdrukking heeft gegeven aan de gedachten, gevoelens en idealen, die de mensheid in de loop der eeuwen hebben bezield.

Wij waren zo gelukkig den kunsthistoricus Dr G. Knuttel Wzn bereid te vinden dit overzicht voor ons samen te stellen en op de hem eigene boeiende en duidelijke wijze toe te lichten. Het leek den auteur en ons niet doenlijk om in dit bestek een volledige geschiedenis van de letter te geven en de historische lijn vertoont daardoor in dit boek onvermijdelijk hiaten, die nu eens door het tonen van contrasten, dan weer door het naar voren brengen van parallellen enigermate worden overbrugd.

Veel dank zijn wij verschuldigd aan de talrijke personen, in het bijzonder de beheerders van openbare verzamelingen, die ons behulpzaam waren met het bijeenbrengen van het illustratiemateriaal ; voorts aan allen, die hun medewerking hebben verleend bij de vervaardiging van het boek en daarbij hun beste krachten inspanden om het uiterlijk in overeenstemming te brengen met de inhoud.