De kibboets vandaag

Monda Heshusius

Uitg. Bosch en Keuning, softcover, geillustreerd.

Rond 1910 stichtten jonge Zionisten uit Duitsland en uit Oost-Europa in Palestina de eerste kibboets. Zij droomden ervan een nieuw bestaan op te bouwen en het land te verrijken met een nieuwe maatschappij-structuur: héél Israël zal één grote kibboets kunnen worden. Het basisprincipe was een naar socialistisch model opgezet collectief, waar mensen met elkaar werken en wonen; een nederzetting waar alle mensen gelijke rechten en plichten hebben en alle bezit gemeenschappelijk is.

Nu, ruim 75 jaar na de vestiging van de eerste kibboets aan het Meer van Genesareth, bezit Israël ongeveer 280 kibboetsiem, maar ook nog enkele honderden moshavim, waar men op coöperatieve grondslag samenwerkt en ieder op basis van de arbeidsprestatie een eigen inkomen heeft.

Begonnen als landbouwnederzettingen, zijn de kibboetsiem in sommige opzichten uitgegroeid tot de 'ruggegraat' van Israël. Hoewel de leden slechts 3% van de bevolking uitmaken, staat bijna de helft van de levensmiddelenproduktie op hun naam. Jaarlijks wordt er voor meer dan 2 miljard dollar geproduceerd. Dit succesverhaal dwingt niet alleen respect af, maar is ook aanleiding tot kritische beschouwingen. Sommige kibboetsiem zijn miljoenen-ondernemingen geworden, speculeren op de beurs en verdienen geld zonder lichamelijke inspanning. Zowel buiten als binnen de kibboetsiem zijn de ontwikkelingen van de laatste jaren onderwerp van veel discussie.

In De kibboets vandaag komen mensen aan het woord, afkomstig uit alle delen van de wereld, kibboetsniks van het eerste maar ook van het laatste uur.
Nog steeds gaan ieder jaar veel jongeren als vrijwilliger een tijd in een kibboets werken, maar minder bekend is dat toeristen tegenwoordig ook in een van de 25 hotels van de Kibbutz Inns Association kunnen logeren en vandaar uit het kibboets-leven nader kunnen leren kennen. Aan deze toeristische mogelijkheden wordt ook ruime aandacht besteed.
Monda Heshusius is hoofd van de afdeling voorlichting en public relations van het Koningin Wilhelmina Fonds en is tevens free-lance journaliste. Zij publiceerde eerder 'Je eigen stek' (Uitgeverij Intro, 1985).