De Duits Russische oorlog 1941-1945

S.A. Mol

Uitg. Nederlandse Normaaldrukkerij. softcover tekstboekje met 3 geluidsplaatjes, geillustreerd

Van alle fronten uit de tweede wereldoorlog neemt het russische een speciale pleats in doordat de gevechtshandelingen en de terreur van de Duitsers nergens een zo hoog aantal slachtoffers heeft gemaakt onder de burgerbevolking : naar schatting 10 miljoen. Dit aantal is ook aanzienlijk hoger dan dat van de gesneuvelde en de in krijgsgevangenschap omgekomen russische militairen : naar schatting 61/2 miljoen. Officiele russische dodenlijsten zijn nooit gepubliceerd. Daarom moet met voorzichtige ramingen worden volstaan. Deze cijfers tonen aan - ook al zouden ze maar bij benadering juist zijn - dat de oorlog die NaziDuitsland 25 jeer geleden tegen de Sovjet-Unie begon geen „normale" oorlog is geweest. Het was geen strijd van een leger tegen een ander leger, maar een strijd om de vernietiging van een yolk.

Hitler zelf noemde het een strijd tussen twee ideologieen, tussen het Nationaalsocialisme en het Kommunisme. Hitler had, 17 jaar voordat hij zijn strrijdkrachten bevel gaf de Sovjet-Unie te vernietigen, al in zijn berucht geworden boek „Mein Kampf" geschreven, dat het een strijd zou zijn ter vernietiging van een minderwaardig (het slavische) ras. Direkt nadat de westelijke delen van de Sovjet-Unie waren bezet werd met de vernietigings-akties begonnen. Hieruit last zich verkiaren, dat tijdens de tweede wereldoorlog twee keer zoveel Russen om het leven zijn gekomen als Duitsers. En dat terwijI de Sovjet-Unie op slechts een front vocht en Duitsland op vele.

De militaire betekenis van de duits-russische oorlog kan moeilijk worden overschat. Begin 1941 stond weliswaar vast dat Hitler geen kans zag op korte termijn Engeland te bezetten, maar ook stond vast dat Engeland heel ver of was van het moment waarop het Duitsland kon vernietigen. Hoe de oorlog zou zijn verlopen als de Sovjet-Unie buiten de strijd was gebleven, als Hitler geen enorme verliezen had geleden op zijn oostfront, kan niet worden beredeneerd. Men mag stellen dat de invasie van de amerikaanse en britse strijdkrachten van 1944, althans wat het tijdstip betreft, werd mogelijk gemaakt door het verloop van de strijd in de Sovjet-Unie. Anderzijds moet ernstig worden betwijfeld of de Russen na de eerste zeer moeilijke 18 maanden van hun strijd, kans zouden hebben gezien zich te herstellen als de Duitsers niet gehinderd waren geweest door de strijd in Noord-Afrika en de dreiging die permanent van de Britten en Amerikanen uitging.

Op drie grammofoonplaatjes en een tekstboekje bieden wij U een dokumentaire aan over de duits-russische oorlog van 1941 tot 1945. Vele facetten van deze oorlog hebben daarin aandacht gekregen: de belangrijkste gevechtshandelingen, de bedoelingen die Hitler met zijn aanval op de Sovjet-Unie had, de politieke verwikkelingen die aan de strijd voorafgingen, de terreur en nog vele andere. Op de plaatjes treft men onder meer een dertigtal authentieke opnamen aan uit de jaren 1933 tot 1946, waaronder toespraken van Hitler en Stalin. Deze geluidsfragmenten zijn afkomstig uit het Historisch Archief van de Nederlandse Radio Unie en uit partikuliere verzamelingen. Het tekstboekje en de hoes werden geillustreerd met foto's, die in bruikleen werden afgestaan door het Rijksinstituut voor Oorlogsdokumentatie in Amsterdam.

BIJ DE FOTO'S OP DE HOES:
Voorkant: De oorlog is voorbij. Duizenden Duitsers, die 21/2 jaar lang vruchteloos probeerden Leningrad in te nemen, mogen er in oktober 1945 alsnog paraderen.

Achterkant: Diep ligt de ellende gegroefd in het gezicht van deze vluchtelinge. Dit in fel contrast met de koude onverschilligheid van de soldaten.