Brieven van een gevangene op de galeien van Lodewijk XIV

Brieven van een Hollandse Hugenoot krijgsgevangen op e galeien 1692 - 1705

C. Koeman

Uitg. Canaletto, softcover, geillustreerd.
gesigneerd door de schrijver met opdracht

'Wie wil weten hoe afschuwlijk de dag des oordeels zal zijn hoeft maar op een galei te kijken als het bootsmansfluitje gehoord wordt'.

Dit schreef in 1574 een Turkse dichter die de zeereis van Istanboul naar Tunis op een galei meemaakte. L. Th. Leh­mann haalt deze uitspraak aan in zijn pas verschenen boek over de galeien.! Mid­scheeps liepen opzichters naar weerskan­ten slagen uit te delen op de blote ruggen van de roeiers. In de zomer op zee, maar gedurende de wintermaanden, wanneer de galeien aan de kade lagen, werd de collectieve mishandeling op een andere wijze voortgezet. Ons voorstellingsver­mogen, hoewel aanzienlijk opgevoerd door hetgeen zich in de oorlog en in de concentratiekampen afspeelde, schiet te­kort bij het lezen van de beschrijvingen van het leven op de oorlogsgaleien van de Venetianen, de Turken en de Fransen, die Lehmann in zijn boek geeft.

Het is op zich al moeilijk zich van de ga­leien, door mensenkracht voortbewogen grote vaartuigen, een voorstelling te ma­ken: veertig meter lange zeedieren met vijfentwintig paar poten, op een groteske manier gepavoiseerd, met een huif van zeildoek van voor tot achter als een dek­schild tegen de zon en tegen de regen. Niet grotesk maar weerzinwekkend noemt Lehmann die mensonterende epi­sode uit de zeevaart. Toch zag het volk in Europa deze manier van scheepvaart als iets heel gewoons. Traditioneel zelfs, want in de Griekse, Romeinse en Byzan­tijnse geschiedenis en onder de Turken