Barok en Rococo, architectuur en decoratie.
Uitg. Gaade Amerongen, hardcover met stofomslag, geillustreerd, formaat 32 x 25 cm.


Barok en rococo
Architectuur en decoratie
De geest van de contrareformatie en de rooms-katholieke opleving die daarop volgde, kwam tot uitdrukking in een nieuwe bouwstijl die even dynamisch en emotioneel als dramatisch was. Pas de laatste jaren ondervindt deze stijl weer waardering en begrip bij vakmensen en leken.
Sir Anthony Blunt belicht in dit boek her hele verschijnsel barok in de historische context. Hij begint bij de oorsprong van de barokarchitectuur in Rome in de eerste helft van de 17e eeuw, die zo nauw verbonden is met namen als Bernini, Borromini en Pietro da Cortona. Deze kunstenaars ontwikkelden een gedurfde ruimtelijke beweging in hun bouwwerken en een theatraal illusionisme in het schilderwerk, de stuc- en marmerdecoratie. Dat alles om de herleving en de macht van de roomse Kerk uit te drukken. Vanuit Rome verspreidde de barok zich over Noord-Italie, waarvan de fantasieen van Guarini en de theatrale pracht van Juvarra getuigen. Vervolgens kwamen Napels en Sicilie onder invloed van de barok, waar de zuidelijke voorkeur voor een warm koloriet nieuwe, specifieke vormen deed ontstaan.
Veel aandacht krijgt Midden-Europa, het middelpunt van de tweede grote bloei van de barok. In Wenen en zuidelijk Oostenrijk heerste een ware bouwwoede zowel op het gebied van de kerkelijke als van de wereldlijke architectuur. In die periode verrezen de grote Weense paleizen van Fischer van Erlach en Hildebrandt, en de schitterende abdijen te Melk en Altenburg. In Bohemen en Frankrijk ontwikkelden de Dientzenhofers en Balthasar Neumann een andere stijl, vol ingewikkelde structuren. In Zuid-Duitsland daarentegen brachten Cuvillies en Zimmermann werken voort in de ware rococo-geest.
Dat de Franse barokarchitectuur veel aan Rome ontleende, blijkt uit de grootschalige chateaux van Mansart, de opzet van Versailles, de Invalides en de Place Vendome. In het grotendeels protestantse Noord-Europa werd de stijl met wat meer terughoudendheid ontvangen. Behalve enkele
Jezuitenkerken in Vlaanderen en een paar werken van Wren vindt men er geen echte kerkelijke barok. In de wereldlijke bouwkunst kwam de barok hier echter goed tot uitdrukking: gebouwen in Brussel, Antwerpen, Amsterdam en Engelse paleizen wijzen op de macht van de adel en de welstand van de gegoede burgerij.
Het boek wordt afgerond met een bespreking van de bouwkunst in Spanje en Spaans-Amerika, die duidelijk overeenkomsten vertoont met de echte Romeinse barok. In Portugal en Brazilie vond de barok vooral navolging op decoratief gebied, waarvan de oorsprong in Italie lag.
Dit boek geeft behalve een zeer illustratief overzicht van alle grote barok- en rococokunstwerken een duidelijke omschrijving van wat barok precies is en niet is. Talrijke gravures, plattegronden, opstanden en doorsneden dragen daartoe in ruime mate bij. De fraaie foto' s werden speciaal voor dit werk gemaakt door de Engelse Nederlander Wim Swaan, die ook eerder her fotomateriaal leverde voor de kunsthistorische standaardwerken Kloosterwerelden en Glorie der gotiek.