Ach Europa, waarnemingen uit zeven landen met een nawoord uit het jaar 2006

Magnus Enzenberger Hans

Uitg. De Bezige Bij, softcover.


Europa is sinds 1945 niet ten onder gegaan, bij voorbeeld aan de
gevolgen van de Oost-Westdeling. Welke toekomstmogelijkheden
heeft Europa? Ach Europa! – met zijn sceptische titel – heeft als
ondertitel 'Waarnemingen uit zeven landen'. Het boek is een
reportage, met de schrijver in de rol van journalist. 'Wanneer ik
stilsta, begrijp ik niets. Dat is mijn kentheoretisch uitgangspunt',
aldus Hans Magnus Enzensberger.

Dus is de schrijver erop uit getrokken. Niet de grootmachten zoekt
hij op, maar juist de periferie. Niet Rusland, Duitsland, Frankrijk,
Engeland trekken zijn belangstelling, maar Zweden, Italië,
Hongarije, Portugal, Noorwegen, Polen, Spanje. Hij geeft zijn ogen
de kost, verschaft zich in zijn rol van journalist met gemak toegang
achter de coulissen, en maakt de resultaten bekend in een
schitterend geschreven boek waarin bericht, dialoog en essay hand
in hand gaan.

Enzensbergers paradoxale uitkomst is dat juist de wirwar de kracht van Europa uitmaakt. Homogenisering is een hersenschim, Europa als blok is ondenkbaar. In een Nawoord, een Reportage uit het jaar 2oo6, schetst Enzensberger een ironische
utopie van een schiereiland dat het van de verschillen hebben moet.

Juist als een geheel van maatschappelijke mogelijkheden, van verschillende culturen, talen, nationaliteiten en godsdiensten is het dat Europa Enzensberger zo goed bevalt: het continent is er dan toch maar in geslaagd – en na wat voor geschiedenis – om een functionerende lappendeken te worden.

Hans Magnus Enzensberger (1929) is een van de belangrijkste
naoorlogse Duitse auteurs. Hij schreef gedichtenbundels, essays en
toneel.